Kort antwoord
De gerundio is de Spaanse werkwoordsvorm op ando of iendo, zoals hablando en comiendo. Je gebruikt hem vrijwel altijd met estar om aan te geven dat iets nu bezig is. Hij verandert nooit van vorm. Anders dan het Engelse ing kan hij niet als onderwerp of na een voorzetsel staan.
Je hoort het binnen een dag in Spanje: ¿Qué estás haciendo? Wat ben je aan het doen? Die vorm op -ando of -iendo heet de gerundio, en het is een van de weinige stukken Spaanse grammatica die je in één middag onder de knie krijgt. De regel is kort, de uitzonderingen tel je op twee handen, en je kunt het diezelfde avond nog gebruiken aan de bar of bij de bakker.
Voor Nederlandstaligen zit er wel een addertje onder het gras. Wij hebben geen echte tegenhanger van de gerundio, dus grijpen we naar het Engelse -ing als model. Dat is precies waar het misgaat: het Spaans gebruikt de gerundio veel spaarzamer dan het Engels. Hieronder staat wat je er wél mee doet, en net zo belangrijk, wat je er niet mee doet.
Wat is de gerundio in het Spaans precies?
De gerundio is een onveranderlijke werkwoordsvorm. Hij vervoegt niet mee met persoon of getal: hablando blijft hablando, of je nu over jezelf praat of over een hele groep. In het Nederlands vertaal je hem meestal met “aan het …” of met “terwijl ik …”.
Onthoud vooral dit: de gerundio is geen tijd. Hij zegt niets over verleden, heden of toekomst. Hij zegt alleen dat een handeling loopt. De tijd zit in het werkwoord ervoor, en dat is bijna altijd estar.
- Estoy comiendo. Ik ben aan het eten.
- Estaba comiendo. Ik was aan het eten.
- Estaré comiendo. Ik zal aan het eten zijn.
Het woord comiendo verandert in geen van de drie zinnen. Alleen estar beweegt mee. Dat maakt de gerundio een van de zuinigste dingen die je in het Spaans kunt leren: één vorm per werkwoord, en je kunt hem in elke tijd inzetten.
Hoe maak je de gerundio?
Je haalt de uitgang van het hele werkwoord af en plakt er een nieuwe achter. Werkwoorden op -ar krijgen -ando. Werkwoorden op -er en -ir krijgen allebei -iendo.
| Groep | Wat je doet | Hele werkwoord | Gerundio | Nederlands |
|---|---|---|---|---|
| -ar | -ar wordt -ando | hablar | hablando | aan het praten |
| -er | -er wordt -iendo | comer | comiendo | aan het eten |
| -ir | -ir wordt -iendo | vivir | viviendo | aan het wonen |
| -ar | -ar wordt -ando | estudiar | estudiando | aan het studeren |
| -er | -er wordt -iendo | beber | bebiendo | aan het drinken |
| -ir | -ir wordt -iendo | escribir | escribiendo | aan het schrijven |
Meer is het niet. Voor verreweg de meeste werkwoorden werkt deze regel zonder mankeren.
Welke gerundio-vormen zijn onregelmatig?
Er zijn twee groepjes uitzonderingen, en samen zijn ze klein genoeg om gewoon uit je hoofd te leren.
1. Werkwoorden op -ir met een klinkerwissel. Bij deze groep verandert de klinker in de stam mee:
- pedir wordt pidiendo (vragen om)
- dormir wordt durmiendo (slapen)
- sentir wordt sintiendo (voelen)
- servir wordt sirviendo (bedienen)
- morir wordt muriendo (sterven)
- decir wordt diciendo (zeggen)
- venir wordt viniendo (komen)
2. Werkwoorden waarbij de i een y wordt. Als de stam op een klinker eindigt, zou je drie klinkers achter elkaar krijgen. Dat spreekt in het Spaans niet prettig uit, dus wordt de i een y:
GRATIS MATERIAAL
Gratis Spaans studiepakket
Printbare oefenbladen van onze docenten, plus één korte e-mail per week.
Eén e-mail, daarna een korte wekelijkse tip. Altijd op te zeggen.
Wil je dit in een echt gesprek gebruiken?
Wij geven Spaanse les in kleine groepen in Málaga en Buenos Aires, en online vanaf waar je ook bent.
Leer Spaans in Málaga- leer wordt leyendo (lezen)
- oír wordt oyendo (horen)
- caer wordt cayendo (vallen)
- traer wordt trayendo (brengen)
- construir wordt construyendo (bouwen)
- ir wordt yendo (gaan)
Dat is de complete lijst waar je in het dagelijks gebruik tegenaan loopt. Leer deze dertien vormen en de rest volgt vanzelf uit de basisregel.
Wanneer gebruik je estar plus gerundio?
De standaardcombinatie is estar plus gerundio. Je gebruikt hem als een handeling op dit moment aan de gang is, of als iets over een afgebakende periode loopt.
- Estoy leyendo el periódico. Ik ben de krant aan het lezen, nu, op dit moment.
- Este invierno estoy estudiando español en Málaga. Deze winter studeer ik Spaans in Málaga, een tijdelijke periode.
Daarnaast zijn er drie andere werkwoorden die de gerundio graag aan zich binden, en die hoor je in Spanje voortdurend:
- llevar plus gerundio, voor hoe lang iets al duurt. Llevo tres meses viviendo aquí. Ik woon hier nu drie maanden.
- seguir plus gerundio, voor iets dat doorgaat. Sigo aprendiendo cada día. Ik leer nog steeds elke dag bij.
- ir plus gerundio, voor iets dat geleidelijk gebeurt. Poco a poco voy entendiendo más. Beetje bij beetje begrijp ik meer.
Die eerste, llevo … viviendo aquí, is voor wie een langere periode in Spanje doorbrengt goud waard. Het is het natuurlijkste antwoord op de vraag die je in de eerste weken het vaakst krijgt.
Wanneer gebruik je de gerundio juist niet?
Hier zit de winst. Vier situaties waarin het Engels -ing gebruikt en het Spaans nadrukkelijk niet.
Niet als onderwerp van de zin. Waar het Engels “swimming is healthy” zegt, gebruikt het Spaans het hele werkwoord. Dus Nadar es sano, niet nadando es sano.
Niet na een voorzetsel. Na antes de, después de, sin en para komt altijd het hele werkwoord: antes de salir (voor het weggaan), sin pensar (zonder na te denken).
Niet om een zelfstandig naamwoord te beschrijven. Daar gebruik je een bijzin met que. Dus Busco un piso que tenga terraza, niet un piso teniendo terraza.
Niet voor de toekomst. Het Engels zegt “I’m leaving tomorrow”, het Spaans houdt het simpel: Mañana salgo. De gerundio slaat op nu, niet op straks.
Als je deze vier fouten vermijdt, klink je meteen een stuk minder als iemand die uit het Engels zit te vertalen.
Hoe krijg je de gerundio er echt in?
Regels lezen is tien minuten werk. De vorm automatisch maken is iets anders. Wat helpt, is dat de gerundio zich uitstekend leent voor hardop oefenen: beschrijf tijdens een wandeling in gedachten wat je om je heen ziet gebeuren. Ese hombre está leyendo. Los niños están jugando. Está lloviendo. Na een week gaat het vanzelf.
Wat nog sneller werkt, is een omgeving waarin je die zinnen de hele dag hoort en meteen kunt teruggeven.
Spaans leren in Málaga, in een tempo dat bij je past. Onze cursussen in Málaga draaien in kleine groepen van volwassenen, met docenten die gewend zijn aan mensen die met aandacht willen leren in plaats van zo snel mogelijk. Je kunt een paar weken komen, maar ook een heel seizoen blijven: veel van onze cursisten combineren de lessen met een langer verblijf aan de Costa del Sol in de winter, wanneer het er rustig en zacht is. Bekijk de Spaanse school in Málaga en zie welke cursusvorm bij je plannen past.
Veelgestelde vragen over de gerundio
Is de gerundio hetzelfde als het Engelse -ing?
Nee, en dat is de belangrijkste valkuil. De vorm lijkt op elkaar, het gebruik niet. Het Engelse -ing werkt ook als zelfstandig naamwoord en als bijvoeglijke bepaling; de Spaanse gerundio doet uitsluitend het lopende-handeling-werk. Vertaal daarom nooit rechtstreeks vanuit het Engels.
Wat is het verschil tussen de gerundio en het participio?
De gerundio eindigt op -ando of -iendo en beschrijft een handeling die loopt. Het participio eindigt op -ado of -ido en beschrijft een afgeronde handeling of een toestand. Vergelijk estoy cerrando la puerta (ik ben de deur aan het sluiten) met la puerta está cerrada (de deur is dicht).
Moet ik altijd estar gebruiken voor de gerundio?
Meestal wel, maar niet altijd. Naast estar combineren ook llevar, seguir, continuar, ir en andar met de gerundio. De gerundio kan daarnaast alleen staan om iets gelijktijdigs uit te drukken: Salió corriendo, hij ging er rennend vandoor.
Hoe lang duurt het voordat de gerundio automatisch gaat?
De regel zelf leer je in een middag. De vorm zonder nadenken produceren kost de meeste volwassen cursisten twee tot drie weken van dagelijks gebruik. Wie in Spanje verblijft en de taal buiten de les ook echt gebruikt, zit doorgaans aan de korte kant van die schatting.
